Logistyka biomasy a KZR INiG – czy każdy przewoźnik musi być certyfikowany?

Podmiot handlujący, a przewoźnik – kluczowe rozróżnienie w KZR INiG

Fundamentalne znaczenie ma zrozumienie różnicy między podmiotem gospodarczym, który faktycznie handluje biomasą lub biopaliwami, a firmą świadczącą wyłącznie usługi transportowe. Podmiot handlujący – ten, który posiada prawo własności do surowca lub paliwa w dowolnym momencie łańcucha dostaw – podlega bezwzględnemu obowiązkowi certyfikacji w systemie KZR INiG. Natomiast przewoźnik, który działa na zlecenie i jedynie przemieszcza towar fizycznie, bez nabywania praw własności, zazwyczaj nie musi posiadać osobnego certyfikatu zrównoważoności.

To rozróżnienie wynika z logiki systemu certyfikacji, który koncentruje się na podmiotach podejmujących decyzje o obrocie i odpowiedzialnych za zachowanie charakteru zrównoważonego surowca. Przewoźnik pełni funkcję wykonawczą w ramach umowy zlecenia lub kontraktu spedycyjnego, nie wpływając na status certyfikacyjny produktu. Niemniej jednak brak obowiązku certyfikacji przewoźnika nie oznacza braku odpowiedzialności podmiotu certyfikowanego za wybór i nadzór nad operacjami logistycznymi.

Obowiązki nadzorcze i dokumentacyjne zgodnie z wymogami KZR INiG

Podmiot certyfikowany w systemie KZR INiG ponosi pełną odpowiedzialność za wybór przewoźnika oraz za odpowiednie zabezpieczenie przesyłki przed zanieczyszczeniem, podmianą lub zmieszaniem z surowcem niezrównoważonym. W praktyce oznacza to konieczność wdrożenia ścisłych procedur kontrolnych obejmujących:

• weryfikację kompetencji przewoźnika – sprawdzenie doświadczenia w transporcie biomasy, stanu technicznego pojazdów oraz procedur czyszczenia komór ładunkowych
• zapewnienie ciągłości dokumentacji – każdy transport musi być potwierdzony listą przewozową zawierającą informacje o charakterze zrównoważonym ładunku, jego ilości oraz pochodzeniu

Kluczowym dokumentem w łańcuchu dostaw jest deklaracja PoS (Proof of Sustainability), która towarzyszy przesyłce i potwierdza spełnienie kryteriów zrównoważoności. Deklaracja ta musi precyzyjnie identyfikować typ biomasy, jej pochodzenie geograficzne, wartość emisji GHG oraz wszelkie certyfikaty potwierdzające zgodność z wymogami dyrektywy RED II. Lista przewozowa stanowi uzupełnienie PoS i musi zawierać odwołanie do numeru deklaracji, aby jednostka certyfikująca mogła w ramach auditu prześledzić pełen łańcuch dowodowy.

Bilans masy w logistyce – mechanizm kontrolny w systemie KZR INiG

System KZR INiG opiera się na metodzie bilansu masy, która wymaga dokładnego rejestrowania ilości biomasy wchodzącej do systemu oraz wychodzącej z niego na każdym etapie łańcucha dostaw. W kontekście transportu oznacza to, że każda operacja logistyczna musi być w pełni przejrzysta i mierzalna. Podmiot certyfikowany zobowiązany jest do udokumentowania:

• ilości biomasy wydanej do transportu (z podaniem masy netto, typu opakowania lub metody załadunku),
• ilości biomasy otrzymanej przez odbiorcę (z potwierdzeniem zgodności z dokumentami wydania),
• ewentualnych ubytków naturalnych lub technologicznych wraz z ich uzasadnieniem.

Każda rozbieżność między danymi wysyłkowymi a odbiorczymi może zostać zakwestionowana podczas audytu, co w skrajnych przypadkach może prowadzić nawet do utraty certyfikatu. Dlatego tak istotne jest, aby podmiot certyfikowany monitorował czas transportu, warunki przewozu oraz stosował plomby lub inne zabezpieczenia uniemożliwiające nieuprawnioną ingerencję w ładunek. Transport staje się integralną częścią systemu bilansowania, a odpowiedzialność za jego prawidłowość spoczywa na certyfikowanym podmiocie gospodarczym, który zleca usługę.

Audyt i weryfikacja dostawców logistycznych w kontekście KZR INiG

Jednostki certyfikujące przeprowadzające audyty w ramach systemu KZR INiG dokładnie analizują umowy oraz procedury operacyjne dotyczące przewoźników. Celem audytu jest upewnienie się, że podmiot certyfikowany:

• posiada udokumentowane kryteria wyboru przewoźników,
• przeprowadza weryfikację dostępności odpowiednich środków transportu,
• stosuje pisemne instrukcje dotyczące zabezpieczenia ładunku
• regularnie weryfikuje zgodność działań przewoźnika z założonymi procedurami.

Brak rzetelnej weryfikacji dostawców usług logistycznych może zostać uznany za lukę w systemie zarządzania jakością i stanowić podstawę do niezgodności w raporcie z audytu. Firmy poważnie traktujące certyfikację wprowadzają listy preferowanych przewoźników, zawierają długoterminowe umowy ramowe z zapisami dotyczącymi standardów czystości i zabezpieczenia ładunku, a także przeprowadzają okresowe kontrole dokumentacji transportowej.

Role w łańcuchu dostaw biomasy według KZR INiG

Zrozumienie ról poszczególnych uczestników łańcucha dostaw biomasy jest fundamentem bezpiecznego i sprawnego obrotu zrównoważonymi paliwami na rynku krajowym. Przewoźnik, choć zwolniony z obowiązku certyfikacji, pozostaje krytycznym elementem systemu logistycznego, którego działania bezpośrednio wpływają na integralność łańcucha dowodowego. Podmiot certyfikowany w ramach KZR INiG musi traktować wybór i nadzór nad przewoźnikiem jako priorytetowe zadanie, wdrażając procedury dokumentacyjne i kontrolne zapewniające pełną przejrzystość operacji transportowych. Tylko w ten sposób możliwe jest utrzymanie ciągłości certyfikacji i ochrona reputacji firmy działającej w sektorze odnawialnych źródeł energii.

Arttykuł sponsorowany