Redakcja
Listopad na całym świecie jest miesiącem poświęconym zdrowiu mężczyzn. Kampania Movember przypomina przede wszystkim o profilaktyce nowotworów prostaty i jąder, ale również o potrzebie przełamywania wstydu i stereotypów związanych z badaniami urologicznymi.
W Powiecie Kędzierzyńsko-Kozielskim listopadowa edukacja zdrowotna przybrała konkretną formę. W szkołach ponadpodstawowych realizowane są spotkania z lekarzami, którzy bezpośrednio rozmawiają z młodzieżą o zagrożeniach, sposobach rozpoznawania zmian w organizmie i możliwościach wczesnego wykrywania chorób.
Jedną z inicjatyw jest kampania #UroCzujni, przygotowana przez Klinikę Nova. Spotkania prowadzi w ramach tej inicjatywy Rafał Olejnik – specjalista urolog i konsultant wojewódzki w dziedzinie urologii. Uczniowie słuchają na nich i rozmawiają o profilaktyce nowotworów jąder, prostaty i pęcherza moczowego, a także o tym, dlaczego nie należy odkładać wizyty u lekarza do momentu pojawienia się bólu czy wyraźnych dolegliwości.
Drugim elementem działań są spotkania w ramach Movember, organizowane przez Powiat wspólnie z Samodzielnym Publicznym Zespołem Opieki Zdrowotnej w Kędzierzynie-Koźlu. Ich prowadzącą jest m.in. lek. Anna Pyszyńska, lekarz w trakcie specjalizacji z urologii, związana z SP ZOZ w Kędzierzynie-Koźlu.
Młodzi ludzie potrzebują rzetelnej wiedzy
Dlaczego profilaktyka nowotworów męskich powinna być tematem rozmów już w szkołach? Odpowiedź jest prosta: niektóre choroby dotyczą również młodych ludzi, a nawyk dbania o zdrowie warto kształtować odpowiednio wcześnie.
– Młodzi chłopcy, młodzi mężczyźni też już są w grupie ryzyka, właśnie na przykład nowotworu jądra – podkreśla Anna Pyszyńska.
Lekarka zwraca uwagę, że Movember kojarzony jest często przede wszystkim z rakiem prostaty, który występuje częściej w późniejszych latach życia. Tymczasem rak jądra jest szczególnie istotnym zagadnieniem w przypadku młodych mężczyzn. Dlatego wiedza zdobyta na tym etapie może zaprocentować w przyszłości.
Równie ważne jest przełamywanie barier psychologicznych. Wizyta u urologa nie powinna być powodem do wstydu ani tematem tabu. Tak jak kobiety coraz częściej otwarcie rozmawiają o profilaktyce ginekologicznej, tak samo mężczyźni powinni traktować badania urologiczne jako naturalny element dbania o zdrowie.
– Bardzo cieszę, że w ostatnich latach ten Movember jest praktykowany. O zdrowiu kobiet mówimy więcej i bardzo dobrze, bo jest to równoważne. Natomiast jeśli chodzi o mężczyzn, mam wrażenie, że oni są troszeczkę bardziej "oporni", więc musimy im przypominać o tej profilaktyce – mówi lekarka.
Podczas spotkań młodzież miała okazję nie tylko wysłuchać informacji medycznych, ale również poznać specyfikę pracy urologa i dowiedzieć się, z jakimi problemami pacjenci zgłaszają się do specjalistów.
Powiatowa profilaktyka – edukacja, która wykracza poza szkolny program
Listopadowe spotkania są częścią szerszego podejścia Powiatu Kędzierzyńsko-Kozielskiego do edukacji zdrowotnej młodzieży. Jak podkreśla Aurelia Stępień, kierownik Wydziału Oświaty, Promocji, Kultury i Sportu Starostwa Powiatowego, szkoła powinna przygotowywać młodych ludzi nie tylko do egzaminów, ale również do odpowiedzialnego życia.
– Jako Starostwo Powiatowe w Kędzierzynie-Koźlu, chcemy pokazać młodym ludziom, że funkcjonowanie w szkole to nie tylko tradycyjna edukacja, ale przede wszystkim też dbałość o swoje zdrowie i o swoje życie – zaznacza Aurelia Stępień.
Powiat prowadzi działania profilaktyczne w dwóch kolejnych miesiącach, obejmując nimi zarówno dziewczęta, jak i chłopców. Październik poświęcony był inicjatywie „Różowa Wstążeczka”, w ramach której uczennice szkół ponadpodstawowych spotykały się z lekarzami związanymi z kędzierzyńsko-kozielskim szpitalem, rozmawiając o profilaktyce nowotworów kobiecych. W listopadzie uwaga skierowana została na zdrowie mężczyzn.
Ważną rolę odgrywa tutaj współpraca z lokalnymi placówkami medycznymi. Dzięki zaangażowaniu SP ZOZ w Kędzierzynie-Koźlu oraz Kliniki NOVA młodzi ludzie mają bezpośredni kontakt ze specjalistami, mogą zadawać pytania i uzyskiwać informacje oparte na wiedzy medycznej i doświadczeniu lekarzy.
To również sposób na przełamywanie barier, które często utrudniają rozmowę o zdrowiu intymnym. O trudnych zagadnieniach można mówić spokojnie, rzeczowo i bez skrępowania. Potwierdziły to listopadowe spotkania, które cieszyły się dużą frekwencją i zainteresowaniem uczniów. Mimo że poruszane tematy nie należą do łatwych, młodzież wykazała się dużym zrozumieniem omawianych zagadnień i potrzebą zdobywania wiedzy.
Profilaktyka zaczyna się od rozmowy
O potrzebie wychodzenia z edukacją poza gabinety lekarskie dobitnie mówił również Rafał Olejnik. Jak zauważył, tradycyjne akcje profilaktyczne, podczas których lekarze czekają na pacjentów, docierają przede wszystkim do osób już świadomych znaczenia badań. Dlatego tak ważne jest docieranie do młodszych grup i budowanie wiedzy, zanim pojawią się problemy zdrowotne.
– Edukacja, profilaktyka to świadomość. Musimy pójść i zacząć mówić o świadomości. Trzeba chodzić, mówić, mówić, mówić – podkreślał specjalista.
W ramach kampanii #UroCzujni zaplanowano trzy spotkania: 3 listopada w Zespole Szkół Żeglugi Śródlądowej, 4 listopada w II Liceum Ogólnokształcącym oraz 18 listopada w Zespole Szkół nr 1. Z kolei spotkania Movember z lek. Anną Pyszyńską odbywały się w I Liceum Ogólnokształcącym i Zespole Szkół Technicznych i Ogólnokształcących, dr. n. med Piotr Dąbrowki spotka się z młodzieżą Zespolu Szkół Nr 3.
Wspólnym przesłaniem wszystkich tych działań jest przekonanie, że zdrowie wymaga uwagi niezależnie od wieku. Samobadanie, regularne kontrole lekarskie, znajomość własnego organizmu i szybkie reagowanie na niepokojące objawy to podstawy odpowiedzialnej troski o siebie.
Powiat Kędzierzyńsko-Kozielski chce, aby taka wiedza docierała do młodych ludzi bezpośrednio, w przystępnej formie i przy udziale specjalistów. Bo profilaktyka nie jest jednorazową akcją ani tematem zarezerwowanym dla jednego miesiąca w roku. To nawyk, który warto budować przez całe życie.
Samobadanie i znajomość własnego ciała
Przypominamy, że jednym z najważniejszych elementów profilaktyki przeciwnowotworowej jest samobadanie jąder. To prosta czynność, którą można wykonywać samodzielnie w domu, a jej podstawowym celem jest poznanie własnego ciała i zauważenie ewentualnych zmian.
– Nam jako lekarzom nie chodzi o to, żeby pacjent do nas przyszedł i powiedział: „Panie doktorze, ja mam guza”, tylko żeby zauważył, że coś się zmieniło. A żeby to zauważyć, musimy te swoje narządy po prostu znać – wyjaśnia Anna Pyszyńska.
Regularne samobadanie, najlepiej raz w miesiącu, pozwala poznać prawidłową budowę jąder i szybciej dostrzec niepokojące różnice. Warto zwracać uwagę przede wszystkim na:
pojawienie się guzka lub twardego zgrubienia,
zmianę wielkości lub kształtu jądra,
obrzęk albo nagromadzenie płynu w mosznie,
uczucie ciężkości lub dyskomfortu,
inne zmiany, których wcześniej nie było.
Nie każda nieprawidłowość oznacza nowotwór, jednak każda nowa, niepokojąca zmiana wymaga konsultacji medycznej. Nie należy czekać, aż zacznie boleć, ani liczyć na to, że sama ustąpi.
W przypadku zauważenia niepokojących objawów należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) lub urologiem. Lekarz zdecyduje o potrzebnych badaniach, w tym ewentualnym USG, i dalszym postępowaniu diagnostycznym.
Prostata i pęcherz moczowy – profilaktyka również w dorosłym życiu
Listopadowe spotkania nie ograniczają się do problematyki raka jąder. Ważnym tematem jest również rak prostaty, czyli gruczołu krokowego, który należy do najczęściej diagnozowanych nowotworów u mężczyzn.
Ryzyko zachorowania wzrasta wraz z wiekiem. Dlatego szczególnie istotne jest, aby dorośli mężczyźni regularnie kontrolowali stan zdrowia i rozmawiali z lekarzem o badaniach odpowiednich do wieku oraz indywidualnych czynników ryzyka.
W diagnostyce prostaty wykorzystuje się między innymi badanie poziomu PSA we krwi oraz badanie urologiczne. O zasadności i częstotliwości wykonywania badań powinien decydować lekarz, uwzględniając m.in. wiek pacjenta, obciążenia rodzinne i ogólny stan zdrowia. Sam wynik PSA nie jest równoznaczny z rozpoznaniem nowotworu i wymaga właściwej interpretacji medycznej.
Kolejnym zagadnieniem jest rak pęcherza moczowego. Warto pamiętać, że obecność krwi w moczu, nawet jeśli nie towarzyszy jej ból, wymaga pilnej konsultacji lekarskiej. Niepokoić powinny również utrzymujące się zaburzenia oddawania moczu, pieczenie czy nawracające dolegliwości ze strony układu moczowego.
Istotnym elementem ograniczania ryzyka nowotworów jest także zdrowy styl życia: niepalenie tytoniu, utrzymywanie prawidłowej masy ciała, aktywność fizyczna i ograniczanie alkoholu. Szczególnie w przypadku raka pęcherza moczowego palenie tytoniu jest jednym z najważniejszych czynników ryzyka.
Najważniejsza zasada pozostaje jednak niezmienna: nie należy czekać na pojawienie się poważnych dolegliwości. Regularna kontrola stanu zdrowia i szybka reakcja na wszelkie niepokojące sygnały dają szansę na wcześniejsze rozpoznanie choroby.
Źródło: Starostwo Powiatowe w Kędzierzynie-Koźlu
Napisz komentarz
Komentarze